Tên thật của hoạ sĩ Nam Sơn? (Thân thế của Nam Sơn P1)

Trước đây, tên họa sĩ Nam Sơn thường ghi là Nguyễn Văn Thọ. Khoảng năm 2000, tại Hà Nội, chưa biết vì sao tên ông bỗng nhiên trở thành Nguyễn Vạn Thọ.Ngoại trừ những văn bản bằng tiếng Pháp, không ghi dấu nên chúng ta không thể phân biệt được “Văn” hay “Vạn”.

Danh thiếp của Nam Sơn do gia đình truyền lại, viết bằng chữ Hán

南山 阮文壽,

Nam Sơn – Nguyễn Văn Thọ.

Chữ viết tiếng Hán rất rõ, nếu là Nguyễn Vạn Thọ, phải viết 阮萬壽.

Xin nhấn mạnh rằng Nam Sơn là người rất thông thạo Nho học từ thuở nhỏ, chữ Văn文 và chữ Vạn萬 là hai chữ hoàn toàn khác nhau, không thể nhầm lẫn.

Trên bức tranh danh tiếng “Gia từ cận tượng” (Chân dung mẹ tôi), Nam Sơn ký bên góc trái, phía dưới:

南子 阮文壽 拜畫

Nam Tử Nguyễn Văn Thọ Bái Họa
Dịch nghĩa là “con trai Nguyễn Văn Thọ phục lạy xuống vẽ”.

Trên một bức tranh “Cò cá” của Nam Sơn, có một triện bằng chữ Hán được đóng bên trái : 阮文壽, nghĩa là Nguyễn Văn Thọ.

Hướng khác, theo lời tường thuật của ông Nguyễn An Kiều, con trai thứ của Nam Sơn, được tác giả Đinh Quang Tĩnh ghi lại :

“Cách đặt tên đệm của dòng họ Nguyễn Yên Lãng (Vĩnh Yên) kể từ đời cụ Nguyễn Vạn Thọ, được đặt theo trình tự cố định là : Vạn, An, Thế, Đức, Long, Quang, Mỹ / Vũ, Dũng, Uy, Nghi, Bách, Triệu, Niên… 14 đời nối tiếp, để khi xướng tên biết ngay người ấy ở đời nào, hàng trên, hay hàng dưới, không bị nhầm lẫn trật tự ngôi thứ, nên ông là Nguyễn Vạn Thọ, con trai ông phải là Nguyễn An Kiều… Ông được cha mẹ đặt tên là Nguyễn Vạn Thọ với hy vọng một sự ‘Vạn an Thế đức’ “.

Không hiểu tại sao tổ tiên dòng họ Nguyễn tại Yên Lãng chỉ truyền tụng bài “hệ thi” này bắt đầu từ thế hệ của Nam Sơn, trong khi từ đời Nguyễn Duy Thì (1572) đến đời Nam Sơn (1899) đã trải qua biết bao thế hệ ?

Và Nam Sơn còn có hai người con trai đã mất, một người tên Trường Thành, một người tên An Phong, nếu theo đúng bài “thi” trên, con trai Trường Thành sao không lót tên An ?

Chân dung hoạ sĩ Nam Sơn

Tóm lại, Nguyễn Văn Thọ hay Nguyễn Vạn Thọ thì đều là Nam Sơn. Nhà nghiên cứu mỹ thuật Ngô Kim Khôi – cháu ngoại của cụ Nam Sơn hay dùng tên Nguyễn Văn Thọ để tôn trọng ý nguyện của người xưa.

Tài liệu tham khảo: “Nam Sơn – Di sản mỹ thuật Đông Dương qua tư liệu lưu trữ và báo chí”