Các tên hiệu của Nam Sơn – (Thân thế của Nam Sơn P3)

Trong suốt cuộc đời sự nghiệp của mình danh hoạ Nam Sơn đã sử dụng rất nhiều tên hiệu khác nhau.

NAM SƠN

Chính Phạm Như Bình sau này, qua cái tên Thọ (壽), đã chọn cho ông biệt hiệu Nam Sơn (Thọ tỉ Nam Sơn), như một lời chúc trong Kinh Thi:

南山之壽, 不牽不能.

“Nam Sơn chi thọ, bất khiên bất năng”

(Thọ vững bền như ngọn núi Nam Sơn mà không gì lay chuyển nổi). [1]

“Nam Sơn”, triện cách điệu trên bìa sau sách “Hội họa Trung Hoa”, nhà in Lê Văn Phúc, Hà Nội 31/01/1930. / Le sceau stylisé “Nam Sơn” sur la 4ème couverture du livre “La peinture chinoise”. / The stylized seal “Nam Sơn” on the back cover of the book “Chinese painting”. (Nam Sơn)

CHÍ THÀNH

Khi Nam Sơn lập gia đình, ông đã thể hiện rõ sự hiếu thảo, cũng như ý chí kiên trì và làm việc chăm chỉ để đạt được thành công và có trách nhiệm với những giá trị chung của tất cả các nền văn hóa. Thấu hiểu điều đó, bố vợ đã đặt cho ông tên hiệu “Chí Thành”. Sau này khi Nam Sơn qua đời, tên này dùng làm tên thụy.

“Chí” (志) : Là ý chí, biểu tượng cho tinh thần quyết tâm, sự bền bỉ và khát khao vươn tới những giá trị cao đẹp trong cuộc sống. Chữ “Chí” khẳng định tính cách kiên định và sự tận tâm của Nam Sơn trong cả sự nghiệp lẫn đời sống.

“Thành” (誠) : Là thành tâm, thành thật, và sự chân thành. Đây là một đức tính quan trọng, không chỉ trong các mối quan hệ xã hội mà còn trong nghệ thuật. “Thành” thể hiện sự cẩn trọng, nghiêm túc và tận tụy của Nam Sơn với nghệ thuật cũng như cuộc sống. Ông luôn đặt giá trị nhân bản, lòng chân thành và đạo đức lên hàng đầu trong mọi việc mình làm.

THĂNG LONG BỐ Y

Thỉnh thoảng, Nam Sơn còn ký tên “Thăng Long bố y”, có nghĩa là “người áo vải đất Thăng Long”.

Việc ký tên “Thăng Long bố y” mang ý nghĩa sâu sắc, phản ánh giá trị cá nhân và tinh thần mà Nam Sơn muốn truyền tải qua nghệ thuật và cuộc đời mình. “Thăng Long” – tên cổ của Hà Nội, nơi ông sinh ra – tượng trưng cho niềm tự hào về quê hương với bề dày lịch sử và văn hóa.

Cụm từ “bố y” (áo vải) thể hiện sự khiêm nhường và giản dị, đồng thời gắn liền với hình ảnh những con người bình dân, giàu ý chí cống hiến cho dân tộc. Qua tên hiệu này, Nam Sơn không chỉ bày tỏ tình yêu nước mà còn khẳng định sự gắn bó với tầng lớp nhân dân, đưa nghệ thuật đến gần hơn với cuộc sống đời thường.

KIẾM HỒ

Trong rất nhiều tranh, Nam Sơn thường ký “臣劍湖阮南山” (Thần Kiếm hồ Nguyễn Nam Sơn), có nghĩa người ngụ bên hồ Hoàn Kiếm tên là Nguyễn Nam Sơn.

Kiếm Hồ là tên hiệu của Nam Sơn.

PHÚC TIÊN

Trong văn hóa Á Đông, việc chọn tên tự (biểu tự) thường có mục đích đặc biệt, gắn liền với các giá trị đạo đức, nhân sinh và tâm niệm của người được đặt tên. Nam Sơn có tên tự là Phúc Tiên.

Chữ “Phúc” (福) đại diện cho sự may mắn, hạnh phúc, và viên mãn. Trong truyền thống Nho giáo và văn hóa Việt Nam, “Phúc” là một trong những giá trị quan trọng nhất của cuộc sống. Chữ “Phúc” trong tên tự của Nam Sơn không chỉ phản ánh khát vọng về một cuộc đời đủ đầy và hạnh phúc mà còn nhấn mạnh sự kết nối với tên húy “Thọ” (壽). Trong quan niệm Á Đông, “Phúc” và “Thọ” thường đi đôi với nhau, tượng trưng cho một cuộc sống trọn vẹn cả về vật chất lẫn tinh thần.

“Tiên” (仙) : Là tiên nhân, biểu tượng của sự thanh cao, thoát tục và hướng đến những giá trị tinh thần cao quý. Chữ “Tiên” trong tên tự của Nam Sơn phản ánh tinh thần nghệ thuật của ông – không chỉ là sự sáng tạo mang tính cá nhân mà còn vươn tới những giá trị bền vững, vượt thời gian.

Tài liệu: Nam Sơn Di sản mỹ thuật Đông Dương qua tư liệu lưu trữ và báo chí, NXB Mỹ thuật, Ngô Kim Khôi.

[1] Kinh thi, Thiên bảo 6 (Trời định, 天保 6).

Đọc nhiều nhất, Mỹ thuật Đông Dương, Nam Sơn - Nguyễn Văn Thọ, Nghiên cứu, TUYẾN BÀI

Đọc nhiều nhất, Mỹ thuật Đông Dương, Nam Sơn - Nguyễn Văn Thọ, Nghiên cứu, TUYẾN BÀI

Các tên hiệu của Nam Sơn – (Thân thế của Nam Sơn P3)